Kategori: Makaleler

1 Bardak Pilav Kaç Gramdır? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Giriş: Günlük Hayatta “Pilav” ve Toplumsal Yapılar İstanbul’un karmaşık sokaklarında, özellikle sabah saatlerinde, toplu taşımada birbirine yakın duran insanların gündelik konuşmalarına kulak kabarttığımda çoğu zaman dikkatimi çeken bir şey oluyor: küçük hesaplamalar. Bu hesaplamalar çoğunlukla hayatımızı şekillendiren fakat görünmeyen pratiklerle alakalı. Herkesin kendine göre bir standartı var ve çoğu zaman bu standartlar birbirinden oldukça farklı. İşte bu çerçevede, “1 bardak pilav kaç gramdır?” sorusu, aslında derin bir anlam taşıyor. Gündelik hayatın en basit hesaplamalarından birisi gibi görünen bu soru, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi…

İçimdeki “halim yok” hâlini bir kez daha fark ettiğimde durup kendime sormuştum: Bu duygunun arkasında gerçekten ne var? Sadece yorgunluk mu, yoksa daha derin bilişsel, duygusal ve sosyal etkileşim dinamiklerinin bir yansıması mı? Bu yazı, “Halim yok ne iyi gelir?” sorusunu psikolojinin farklı boyutlarından bakarak inceliyor. Seni de kendi içsel dünyana bir mercek tutmaya davet ediyorum. “Halim yok” Ne Demek? “Halim yok” ifadesi günlük dilde sıkça kullanılır. Peki gerçekten ne anlatır? Bazen fiziksel bitkinliği, bazen zihinsel tükenmişliği ifade ederiz. Psikolojide bu durum, motivasyonun düşmesi, dikkat dağınıklığı, duygusal yük ve sosyal beklentilerle uyumsuzluk gibi birçok faktörün kesişimidir. Bu hisle karşılaştığında birkaç…

Şırdan Hayvan Kaç Tane? Hepimiz bir şekilde bildiğimiz ama pek çoğumuzun tam anlamıyla tanımadığı bir yemek var: Şırdan. Genelde “ne o ya, o da ne?” bakışlarıyla karşılaşsam da, bazılarımız da bu lezzetli sokak yemeğini severek tüketiyor. Ancak, bunun arkasındaki hayvanın kaç tane olduğunu, yani şırdanın asıl kaynağını sorgulamak, işin içine biraz daha detay girmesi demek. Benim de çocukluk yıllarımdan beri gelen bir merakım var: “Şırdan hayvan kaç tane?” Bugün, biraz da geçmişe bakarak, şırdanın tarihini, tüketim alışkanlıklarını ve hayvan popülasyonları üzerine yapılan araştırmaları araştıracağım. Belki de birkaç satırda, şırdanın ardındaki gerçekliği ve sayısını bulmamıza yardımcı olabilecek bazı bilgiler vardır. Şırdan…

Şambali ve Şam Tatlısı Aynı Mı? Tatlılar, sadece damakları değil, bazen de kafaları karıştırabilir. Şambali ve Şam tatlısı da bu karışıklıklara neden olan tatlılardan ikisi. Özellikle Eskişehir gibi tatlı kültürünün oldukça gelişmiş bir şehirde yaşıyorsanız, “Şambali ve Şam tatlısı aynı mı?” sorusu sıkça gündeme gelir. Peki, gerçekten bu iki tatlı birbirinin kopyası mı, yoksa farklı tatlar mı? Gelin, bu iki tatlının benzerliklerine ve farklarına bilimsel bir bakış açısıyla ama herkesin anlayabileceği bir dille göz atalım. Şambali Nedir, Şam Tatlısı Nedir? Öncelikle, her iki tatlının ne olduğuna bir bakalım. Şambali, özellikle Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze gelmiş olan ve Türk mutfağının sevilen tatlılarından…

100 İştirak Ne Demek? Psikolojik Bir Mercekten İnceleme İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri merak eden biri olarak, bir gün gündelik dilde sıkça duyduğum “100 iştirak” ifadesinin zihinsel yansımalarını düşünürken buldum kendimi. Bu ifade, sadece matematiksel bir kavram ya da bir oran değil; insan psikolojisinin, sosyal etkileşimin, bilişsel çerçevenin izlerini taşıyor. Herkesin paylaşmak istediği “katılım”, “dahil olma”, “anlaşılma” arzusu var ve bu arzular “100 iştirak” gibi sembolik ifadeler üzerinden şekilleniyor. Peki gerçekten “100 iştirak ne demek?” sorusunun ötesinde bu tür bir kavram, zihinlerimizde nasıl yankı buluyor, bilişsel ve duygusal süreçlerle nasıl ilişki kuruyor? Bu yazıda bu soruları psikolojinin farklı boyutlarından bakarak cevaplamaya çalışacağım. Bilişsel Psikoloji Perspektifi: “100 İştirak” Nasıl…

İslâm Hangi Dine Mensuptur? Temel Bilgiler ve Derinlemesine Bir Bakış İslam hakkında konuşurken akla gelen ilk sorulardan biri, “İslam hangi dine mensuptur?” sorusudur. Bu soruyu sormak, aslında temel bir kavrayış gerektiriyor çünkü İslam’ın dünya görüşü, diğer büyük dinlerle, özellikle de Yahudilik ve Hristiyanlıkla çok yakın bir ilişki içindedir. Ancak, İslam’ın kendi kimliği, özgünlüğü ve tarihsel gelişimi de oldukça farklıdır. Şimdi, bu önemli soruya daha derin bir bakış açısıyla ve basit bir dille yanıt arayalım. İslam’ın Temel Kökenleri İslam, Arap Yarımadası’nda 7. yüzyılda, peygamber Muhammed’in öğretileriyle ortaya çıkmış bir dindir. Bu anlamda İslam, tek tanrılı bir din olup, monoteizm (tek tanrı…

Radyoaktif İşaretleme: Felsefi Bir Keşif Hayatın karmaşık yapısı içinde bazen bir nesneye veya sürece dair basit bir soru, derin felsefi soruların kapısını aralayabilir. Radyoaktif işaretleme ne demek? Bu teknik terim, laboratuvarlarda biyolojik ve kimyasal süreçleri takip etmek için kullanılan bir yöntem olarak bilinir. Ancak, bir an düşünün: insan veya doğa üzerindeki etkilerini tam olarak bilmediğimiz bir işaretleme yöntemi, etik ve ontolojik açıdan nasıl değerlendirilebilir? İşte bu yazıda, radyoaktif işaretlemeyi etik, epistemoloji ve ontoloji perspektifleriyle inceleyecek, çağdaş örnekler ve teorik modeller ışığında tartışacağız. Radyoaktif İşaretleme Nedir? Radyoaktif işaretleme, bir maddeye radyoaktif izotop ekleyerek onun hareketini, dönüşümünü veya dağılımını izleme yöntemidir. Tıpta,…

Yöresel Müzik Aletleri Nelerdir? Bir Tartışma Yöresel müzik aletlerinin tanımını yaparken, ilk akla gelen şey nedir? Hemen atladığınız türkülerin, halk şarkılarının arkasındaki o gizli kahramanlar… Ney, bağlama, cura, darbuka… Ama burada işin içine giren şey şu: Bu aletlerin bir kısmı gerçekten ne kadar kullanışlı? Kimse bu konuda “evet, tabii ki” demek zorunda değil. Yöresel müzik aletlerinin bir kısmı, belki de fazla kutsallaştırılıyor. Sadece güzel sesler çıkarmakla kalmıyor, aynı zamanda kültürel mirası temsil etmek gibi ağır bir sorumluluk da taşıyorlar. Ama bir sorum var: Gerçekten her geleneksel enstrüman bu kadar değerli mi? Ya da bir halk müziği aleti 2023’te hala bizleri…

Kazıt: Güç, İdeoloji ve Toplumsal Düzenin Analitik Çerçevesi Güç ilişkilerini ve toplumsal düzeni incelerken, bazen karşımıza çıkan kavramlar günlük dilden farklı bir derinlik taşır. “Kazıt” da öyle bir terimdir; ilk bakışta sıradan bir fiil gibi görünse de siyaset bilimi bağlamında incelendiğinde, iktidar ve kurumlar aracılığıyla toplum üzerinde yürütülen nüfuz, denetim ve yeniden üretim süreçlerinin bir simgesi haline gelir. Kazıt, burada sadece fiziksel bir silme eylemi değil, aynı zamanda politik ve kültürel kodların, ideolojilerin ve sınırların yeniden düzenlenmesi anlamına gelir. İktidar ve Kazıtın Siyasî Boyutu İktidar kavramı, Max Weber’den Michel Foucault’ya kadar siyaset biliminin merkezinde yer alır. Weber, iktidarı “başkalarının davranışlarını…

Taşra Personel Alımı Ne Demek? İstanbul’da yaşayan birinin, taşra personel alımı duyurusunu gördüğünde, ilk aklına gelen şey ne olabilir? “Taşra” ne demek, ne alaka? Bir de “personel alımı” da eklenince, sanki biraz garip bir terim gibi geliyor, değil mi? Bu yazıyı yazarken, akşamdan aklımda bu sorular dönüp duruyor: “Taşra personel alımı ne demek?” ve daha da önemlisi, bunu neden bu kadar anlamaya çalışıyorum? Çünkü aslında herkesin kafasında bir taşra, bir merkez anlayışı vardır, ama bu tam olarak neyi ifade ediyor, gelin birlikte keşfedelim. Taşra ve Merkez: Birbirini Anlayan Kavramlar Taşra, aslında İstanbul gibi büyük şehirlerin dışında kalan, daha az gelişmiş…